Retencja

Retencja to zatrzymywanie wody tam, gdzie spada deszcz – zamiast pozwalać jej szybko spłynąć rynnami, rowami i kanałami do rzeki i dalej do morza. Woda zostaje w glebie, roślinach, stawach i mokradłach, a potem powoli się uwalnia, kiedy jest potrzebna.

Gleba działa jak gąbka. Gąbka wchłania nadmiar wody po ulewie i oddaje ją stopniowo w czasie suszy.

Dlaczego to takie ważne – akurat teraz

Klimat się zmienia, a to oznacza dwa przeciwstawne problemy jednocześnie:

• Za dużo wody na raz – gwałtowne ulewy i burze, po których woda nie ma gdzie wsiąknąć, więc zalewa ulice i piwnice.
• Za mało wody – coraz częstsze fale upałów i susze, gdy przez tygodnie nie ma ani kropli deszczu.

Retencja to recepta na oba zjawiska, działając tym samym mechanizmem. Woda zatrzymana w ziemi nie tworzy fali powodziowej po ulewie, a w czasie upałów powoli zasila rośliny, studnie i zieleń, gdy brakuje deszczu.

Jak retencja wpływa na klimat w mieście

Chłodzi. Woda i rośliny działają jak naturalna klimatyzacja. Parowanie wody z gleby i liści obniża temperaturę powietrza w upał. Tam, gdzie jest zieleń i woda, bywa nawet o kilka stopni chłodniej niż na rozgrzanym betonie i asfalcie. To łagodzi tzw. miejską wyspę ciepła – zjawisko, przez które centra miast nagrzewają się mocniej niż okolica.

Zmniejsza ślad węglowy. Mokradła, torfowiska i wilgotna, żywa gleba pochłaniają i magazynują dwutlenek węgla – odpowiedzialny za ocieplenie klimatu. Kiedy osuszamy takie tereny, ten węgiel ucieka z powrotem do atmosfery. Utrzymanie wody jak najdłużej w krajobrazie działa więc podwójnie: chłodzi lokalnie i pomaga globalnie.

Jak retencja wpływa na przyrodę

Więcej życia. Tereny podmokłe i zbiorniki wodne należą do najbogatszych w gatunki miejsc – żyją tu ptaki, płazy, owady zapylające i rośliny, których nigdzie indziej nie ma.

Czystsza woda. Przesączając się przez glebę i korzenie, woda jest naturalnie filtrowana – zanieczyszczenia zostają zatrzymane, zanim trafią do rzek i wód podziemnych.

Stabilność w suszę. Stały poziom wody chroni drzewa, trawniki i zwierzęta, gdy przez długi czas nie ma deszczu.

Co to znaczy w praktyce – w Grudziądzu

W projekcie „Zróbmy Klimat" retencja to konkretne inwestycje, które zwiększą zdolność miasta do zatrzymywania wody:

• Błękitno-zielona infrastruktura – rewitalizacja parków (Park Podworski Tarpno, Kuntersztyn), nowe nasadzenia i zieleń na placach i ulicach. Więcej powierzchni, która wchłania deszcz zamiast go odprowadzać do kanalizacji.
• „Błękitno-zielona akupunktura" – drobne rozwiązania w gęsto zabudowanych częściach miasta (place, ulice), które przechwytują i zatrzymują wodę deszczową tam, gdzie ona spada.
• Zabezpieczenie skarp Kanału Trynka – prace przeciwpowodziowe, które ograniczają podtopienia.
• Centrum Edukacji Przyrodniczej „Zielona Szkoła" przy jeziorze Tarpieńskim – miejsce, w którym mieszkańcy będą mogli zobaczyć i zrozumieć, jak to wszystko działa. Centrum nastawione na edukację i budowanie świadomych nawyków.

Efekt tych działań: mniej podtopień po ulewach, chłodniejsze miasto w upały, więcej zieleni, uświadamianie mieszkańców i lepsza jakość życia.

Co możesz zrobić u siebie – mała retencja w ogrodzie i na działce

Retencja zaczyna się od małych kroków. Poznaj kilka prostych sposobów:

• Zbieraj deszczówkę do beczki lub zbiornika i podlewaj nią ogród.
• Zrób ogród deszczowy, czyli zagłębienie z roślinami, do którego spływa woda z dachu czy podjazdu i powoli wsiąka.
• Ogranicz betonowe i brukowane powierzchnie – im więcej trawy, roślin i przepuszczalnego podłoża, tym więcej wody zostaje w ziemi. I Ty mniej będziesz musiał podlewać.
• Nie odprowadzaj wody z dachu prosto do kanalizacji – skieruj ją na trawnik lub do zbiornika.
• Sadź drzewa i krzewy – ich korzenie i cień zatrzymują wodę i chłodzą otoczenie.

W skrócie